“ศรีนครินทร์” พลิกโฉมวงการแพทย์อีสาน! ชู “ผ่าตัดกระเพาะ” รักษาโรคอ้วน เพิ่มโอกาสหายขาด ความดัน-เบาหวาน คืนชีวิตใหม่ด้วยทีมแพทย์ระดับสากล

(ขอนแก่น – 12 ธันวาคม 2568) – คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ประกาศความสำเร็จในการยกระดับการรักษา “โรคอ้วน” ในภาคอีสานสู่ความเป็นเลิศ ระดมทีมแพทย์สหสาขาวิชาชีพดูแลครบวงจร ชี้การผ่าตัดกระเพาะไม่ใช่ทางลัดของคนขี้เกียจ แต่เป็น “Metabolic Surgery” หรือการผ่าตัดปรับระบบเผาผลาญที่ช่วยให้คนไข้น้ำหนักเกินวิกฤตกลับมามีชีวิตปกติ ย้ำ! สิทธิบัตรทอง-ประกันสังคม รักษาได้หากเข้าเกณฑ์

โรคอ้วน: ภัยเงียบที่ไม่ใช่แค่เรื่องรูปร่าง

ท่ามกลางความเข้าใจผิดว่าความอ้วนเป็นเพียงเรื่องของบุคลิกภาพหรือความสวยงาม รศ.นพ.จักรพันธ์ วิทยาไพโรจน์ ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการผ่าตัดผ่านกล้องและลดขนาดกระเพาะอาหาร คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อธิบายให้เห็นภาพชัดเจนว่า การผ่าตัดกระเพาะคือการรักษาโรคอ้วนโดยตรง

 

 

“การผ่าตัดกระเพาะ คือการรักษาโรคอ้วนครับ ไม่ใช่แค่การลดน้ำหนักเพื่อความสวยงาม เราทำเพื่อให้คนไข้หายจากโรคอ้วน โดยลดขนาดกระเพาะให้เล็กลง ทำให้คนไข้อิ่มเร็วขึ้น ช่วยให้คนที่ไม่สามารถลดน้ำหนักด้วยวิธีปกติได้ มีโอกาสกลับมาสุขภาพดีอีกครั้ง” รศ.นพ.จักรพันธ์ กล่าว

Metabolic Surgery: มากกว่าความผอม คือการ “หายป่วย” จากโรคเรื้อรัง

จุดเปลี่ยนสำคัญของการรักษาด้วยวิธีนี้คือผลลัพธ์ทางการแพทย์ที่น่าทึ่ง รศ.นพ.สุริยะ พันธ์ชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมส่องกล้องฯ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เสริมว่า การผ่าตัดนี้ทางการแพทย์เรียกว่า Metabolic Surgery เพราะช่วยเสริมระบบเผาผลาญ และปรับสมดุลฮอร์โมน ความหิว ความอิ่ม ให้มีแนวโน้มที่ดีขึ้น

“ข้อดีที่สุดของการผ่าตัด ไม่ใช่แค่ผอมลง แต่คือการรักษาโรคแทรกซ้อนครับ โดยเฉพาะเบาหวาน ความดัน ไขมันในเลือดสูง และโรคหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) ข้อมูลชี้ชัดว่าคนไข้เบาหวานที่ผ่าตัดไปแล้วกว่า 60% สามารถหยุดยาได้ ความดันโลหิตลดลงครึ่งหนึ่ง นี่คือการเปลี่ยนชีวิตคนไข้จากที่ต้องกินยาตลอดชีวิต ให้กลับมาใช้ชีวิตได้เกือบปกติ” รศ.นพ.สุริยะ ระบุ

เจาะลึก: ถาม-ตอบ (Q&A) ทุกข้อสงสัยเรื่อง “ผ่าตัดกระเพาะ” กับทีมแพทย์ มข.

เพื่อให้ประชาชนเข้าใจลึกซึ้งถึงกระบวนการรักษา ทีมแพทย์ ม.ขอนแก่น ได้มาไขคำตอบด้วยตนเอง มาฟังคำตอบจาก รศ.นพ.สุริยะ พันธ์ชัย และ รศ.นพ.สุริยะ พันธ์ชัย กับ 9 คำถาม ดังนี้:

Q1: หลักการทำงานคืออะไร? ทำไมตัดกระเพาะแล้วถึงผอมลงได้?

รศ.นพ.จักรพันธ์: “จริงๆ การผ่าตัดกระเพาะคือ การควบคุมปริมาตร ครับ คือลดขนาดความจุของกระเพาะอาหารนั่นเอง ทำให้เรากินอาหารได้น้อยลง แคลอรี่หรืออาหารที่เราทานเข้าไปก็น้อยลง พอพลังงานเข้าน้อย ที่เหลือร่างกายก็จะเอาพลังงานที่สะสม (ไขมัน) มาเบิร์นมาใช้ ทำให้เราผอมลงได้ทั้งตัว หลักการคือทำให้ความจุกระเพาะลดลง ทำให้เราอิ่มเท่านี้ โดยที่เรากินอาหารปริมาณไม่ได้เยอะ”

Q2: ใครบ้างที่ “ต้อง” ผ่าตัด? (เช็กเกณฑ์ด่วน)

รศ.นพ.สุริยะ: “เราดูที่ดัชนีมวลกาย หรือ BMI เป็นหลักครับ วิธีดูง่ายๆ คือเอาน้ำหนักเป็นกิโลกรัม หารด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง

• ถ้าดัชนีมวลกาย หรือ BMI เกิน 37.5 ขึ้นไป ถือว่าเป็นโรคอ้วนรุนแรง อันนี้ควรผ่าตัด
• หรือถ้าดัชนีมวลกาย หรือ BMI เกิน 32.5 แต่มีโรคร่วมที่สัมพันธ์กับความอ้วน เช่น เบาหวาน ความดัน ไขมันในเลือดสูง หรือนอนกรนหยุดหายใจขณะหลับ อันนี้ก็เบิกจ่ายได้ตามเกณฑ์”
• 

Q3: ชาวบ้านทั่วไปจะเข้าถึงได้ไหม?

รศ.นพ.สุริยะ: “ตอนนี้กระทรวงสาธารณสุขอนุมัติให้ เบิกจ่ายได้ทุกสิทธิ์การรักษา ทั้งบัตรทอง ประกันสังคม หรือข้าราชการ ถ้าค่า BMI ของท่านเกินเกณฑ์ที่กำหนดครับ”

Q4: หลายคนกลัวการผ่าตัดใหญ่ ที่ ม.ขอนแก่น ใช้วิธีไหน?

รศ.นพ.สุริยะ: “ตอนนี้เราใช้มาตรฐานคือ การผ่าตัดส่องกล้อง (Laparoscopic Surgery) ครับ เราไม่ได้ผ่าตัดเปิดหน้าท้องแบบสมัยก่อนแล้ว การส่องกล้องแผลจะเล็ก เจาะรูนิดเดียว ทำให้คนไข้เจ็บน้อยมาก ภาวะแทรกซ้อนน้อย และที่สำคัญคือคนไข้ฟื้นตัวเร็ว ผ่าตัดง่ายขึ้น”

Q5: ต้องพักฟื้นนานแค่ไหนกว่าจะกลับไปทำงานได้?

รศ.นพ.จักรพันธ์: “เนื่องจากเป็นแผลเล็ก คนไข้จะนอนโรงพยาบาลเฉลี่ยแค่ 1-3 วัน เท่านั้นครับ หลังจากนั้นกลับไปพักฟื้นที่บ้านต่ออีกประมาณ 1 สัปดาห์ ก็สามารถกลับมาใช้ชีวิตประจำวันและทำงานได้ตามปกติแล้วครับ ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด”

Q6: การผ่าตัดช่วยรักษา “เบาหวาน” ได้จริงหรือ?

รศ.นพ.สุริยะ: “ได้จริงครับ เราเรียกว่า Metabolic Surgery หรือการผ่าตัดรักษาโรคระบบเผาผลาญ ข้อมูลยืนยันว่าคนไข้ที่เป็นเบาหวาน เมื่อผ่าตัดลดขนาดกระเพาะไปแล้ว กว่า 60% สามารถหยุดยาเบาหวานได้เลย ส่วนความดันโลหิตก็ลดลงเกินครึ่ง ภาวะหยุดหายใจขณะหลับก็หายไป นี่คือการเปลี่ยนชีวิตคนไข้จากที่ต้องกินยาตลอดชีวิต ให้กลับมาใช้ชีวิตได้เกือบปกติ”

Q7: คนอ้วนมากๆ ที่มีโรคแทรกซ้อนเยอะ ผ่าตัดอันตรายไหม?

รศ.นพ.จักรพันธ์: “การผ่าตัดทุกอย่างมีความเสี่ยง แต่เราเน้นความปลอดภัยสูงสุดครับ คนไข้โรคอ้วนต้องมีการ ‘เตรียมตัว’ เยอะมาก เราไม่ได้คนไข้เดินมาถึงแล้วผ่าเลย เราต้องเช็กหัวใจ เช็กปอด ทำ Sleep test เตรียมความพร้อมด้านการดมยาสลบ จนมั่นใจว่าคนไข้ปลอดภัยที่สุดเราถึงจะผ่าตัดให้”

Q8: ผ่าตัดไปแล้ว จะกลับมาอ้วนได้อีกไหม?

รศ.นพ.จักรพันธ์: “มีโอกาสครับ ถ้าพฤติกรรมไม่เปลี่ยน เพราะกระเพาะที่ตัดไปแล้ว แม้จะเล็กในตอนแรก แต่ผ่านไป 2-3 ปี มันสามารถขยายตัวได้เล็กน้อย ถ้าเรากลับไปกินจุบจิบ กินน้ำหวาน กินขนม ไม่คุมอาหาร น้ำหนักก็อาจจะดีดกลับขึ้นมาได้ ดังนั้นหัวใจสำคัญคือ ‘วินัย’ ครับ การผ่าตัดเป็นตัวช่วยที่ดีที่สุดในช่วงเริ่มต้น แต่ระยะยาวอยู่ที่ตัวคนไข้เอง”

Q9: จุดเด่นของการรักษาที่ศรีนครินทร์ คืออะไร?

รศ.นพ.สุริยะ: “จุดเด่นของเราคือความเป็น ทีมสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team) ครับ เราไม่ได้ดูแลแค่เรื่องผ่าตัด แต่เรามีทั้งอายุรแพทย์ต่อมไร้ท่อ จิตแพทย์ นักโภชนาการ และนักกายภาพบำบัด มาช่วยกันดูแลคนไข้คนหนึ่งแบบรอบด้าน ทั้งก่อนและหลังผ่าตัด เพื่อให้ผลลัพธ์ออกมาดีที่สุดและยั่งยืนที่สุด”

ภาพการอบรม: ทีมสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team)

นอกจากทางทีมแพทย์ยังมีศักยภาพผ่าตัด คนไข้ที่มีภาวะซับซ้อน เช่น เคสที่มี BMI มากกว่า 50 และมีเบาหวานรื้อรังร่วม ด้วยเทคนิคที่หลากหลายและครอบคลุม ทั้งเทคนิคทั่วไป การผ่าตัดลดขนาดกระเพาะ (Sleeve Gastrectomy) หรือเทคนิคพิเศษอย่าง “การผ่าตัดสร้างทางเดินอาหารใหม่ (Gastric Bypass)

_____________________________________________________________

เปิดมุมมอง: เรื่องที่คนส่วนใหญ่อาจไม่เคยรู้

จากการสัมภาษณ์เชิงลึก อาจารย์แพทย์ทั้ง 2 ท่านได้สะท้อนมุมมองที่น่าสนใจเพิ่มเติม ซึ่งเป็นเรื่องละเอียดอ่อนแต่สำคัญมาก:

1. เยียวยา “แผลใจ” ผู้ป่วยโรคอ้วน

คนอ้วนไม่ได้ป่วยแค่กาย แต่หลายคนมีภาวะซึมเศร้า (Depression) แฝงอยู่ รศ.นพ.จักรพันธ์ เล่าว่า “คนอ้วนส่วนใหญ่จะมีภาวะซึมเศร้าแฝงอยู่ครับ เพราะสังคมอาจจะบูลลี่เขา หรือสภาพร่างกายทำให้เขาไปเล่นกีฬา ไปเข้าสังคมกับเพื่อนไม่ได้” การผ่าตัดจึงไม่ใช่แค่เรื่องกายภาพ แต่เป็นการคืนความมั่นใจและสุขภาพจิตที่ดี ให้เขากลับมายืนในสังคมได้อย่างภาคภูมิใจ

2. อายุไม่ใช่กำแพง (9 ขวบ – 70 ปี ก็รักษาได้)

โรคอ้วนไม่เลือกวัย ทีมแพทย์ศรีนครินทร์เคยผ่าตัดรักษาเด็กอายุน้อยที่สุดคือ 9 ขวบ (น้ำหนักหลักร้อยกิโลกรัม) และผู้สูงอายุวัย 70 กว่าปี แสดงให้เห็นว่าหากอยู่ในความดูแลของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ การผ่าตัดมีความปลอดภัยสูงมาก

3. ระวังกับดัก “อ้วนแต่ยังแข็งแรง” (Healthy Obese)

หลายคนชะล่าใจ คิดว่าตัวเองอ้วนแต่น่ารัก ยังแข็งแรงดี รศ.นพ.สุริยะ เตือนสติว่า “อย่ารอจนเดินไม่ได้ หรือป่วยติดเตียงแล้วค่อยมาหาหมอครับ… หลายคนคิดว่าตัวเอง ‘อ้วนจ้ำม่ำ’ น่ารักดี แต่จริงๆ แล้วระเบิดเวลากำลังทำงาน อย่ารอให้เข่าพัง หรือหยุดหายใจขณะหลับแล้วค่อยมา เพราะตอนนั้นคุณภาพชีวิตเสียไปแล้ว”

_____________________________________________________________

บทส่งท้าย: จากใจหมอถึงประชาชน

รศ.นพ.สุริยะ พันธ์ชัย ฝากข้อคิดสำคัญว่า การผ่าตัดเป็นเพียง “ตัวช่วย” ที่ดีที่สุดในการเริ่มต้นใหม่

“การผ่าตัดไม่ใช่ทางลัด แต่มันช่วยให้เรากลับมาเริ่มนับหนึ่งใหม่ได้ง่ายขึ้นครับ สิ่งสำคัญที่สุดคือ ‘การป้องกัน’ ดีกว่าการรักษาแน่นอน แต่ถ้าป่วยเป็นโรคอ้วนแล้ว ก็อย่าท้อถอย การผ่าตัดคือทางออกที่ช่วยรักษาโรคให้หายได้ แต่สุดท้ายท่านต้องดูแลตัวเองต่อด้วยการคุมอาหารและออกกำลังกาย เพื่อรักษาสุขภาพดีนี้ให้อยู่กับท่านไปตลอดชีวิต”

 

ด้าน รศ.นพ.จักรพันธ์ วิทยาไพโรจน์ เน้นย้ำเรื่องความตระหนักรู้

“ผมอยากสร้าง Public Awareness ครับ ว่าโรคอ้วนมันอันตรายกว่าที่คิด อย่ารอให้เกิดโรคแทรกซ้อนจนแก้ยาก การที่ท่านรู้ตัวเร็ว เข้าสู่กระบวนการรักษาเร็ว ไม่ว่าจะด้วยการปรับพฤติกรรมหรือการผ่าตัด มันคือการตัดสินใจเปลี่ยนชีวิตครับ อยากให้คนอีสานและคนไทยทุกคนหันมาใส่ใจเรื่องนี้ เพื่อลดภาระโรคเรื้อรังในอนาคต”

สำหรับผู้ที่มีปัญหาโรคอ้วนรุนแรง หรือต้องการคำปรึกษา สามารถติดต่อได้ที่ คลินิกศัลยกรรม โรงพยาบาลศรีนครินทร์ หรือโรงพยาบาลศูนย์ใกล้บ้านท่านทั่วภาคอีสาน เพื่อประเมินความพร้อมและรับการรักษาที่ถูกวิธี